ابزار خوشنویسی: قلم، مداد یا خودکار؟ کدام بهتر است؟

خوش‌خط نوشتن و خط خوش داشتن، امروزه علاوه بر اینکه هنر محسوب می‌شود، از مهم‌ترین نیازهای شخصی هر فرد هم هست؛ چون هر فرد با هر سن و هر موقعیت شغلی، با داشتن خطی زیبا در بین اطرافیان جایگاه ویژه‌ای پیدا می‌کند و حس اعتمادبه‌نفس بیشتری هم پیدا می‌کند. ابزار خوشنویسی یعنی همان وسایلی که برای نوشتن و تمرین خط زیبا به کار می‌روند، از قلم نی سنتی تا مداد و خودکار امروزی را شامل می‌شوند. سعید رفیعی، مدرس خوشنویسی آموزشگاه خط و قلم، بر اساس تجربه‌ی آموزش به هنرجویان دوره‌های آموزش رایگان خوشنویسی با خودکار، در این مطلب مهم‌ترین ابزارهای خوشنویسی و نکات مربوط به هرکدام را معرفی می‌کند. با ما همراه باشید…

قلم، ابزار کلاسیک خوشنویسی

قلم نی، اولین ابزاری است که با شنیدن نام خوشنویسی در ذهن هر کسی نقش می‌بندد و همچنان اصلی‌ترین ابزار خوشنویسی سنتی به‌شمار می‌رود. از انواع قلم می‌توان به قلم دزفولی، قلم شمالی، قلم خیزران و قلم پارویی اشاره کرد.

به‌جای قلم و دوات می‌توان از ماژیک‌های خوشنویسی هم استفاده کرد. ماژیک خوشنویسی شماره ۳ با نوک ۳ میلی‌متری برای خوشنویسی مناسب است. با استفاده از ماژیک خوشنویسی دیگر نیازی به قلم نی و مرکب نیست، کثیف‌کاری استفاده از مرکب را هم ندارد و بسیار راحت‌تر می‌توان با آن نوشت و تمرین خط کرد.

برای افرادی که از حرفه‌ی هنری خود کسب درآمد دارند و هنرمندانی که در طول روز با قلم بسیار سروکار دارند، ماژیک خوشنویسی گزینه‌ی مناسبی است. جوهر ماژیک خوشنویسی پس از نوشتن به سرعت خشک می‌شود و روی کاغذ پخش نمی‌شود، همچنین بوی نامطبوعی هم ندارد.

مداد؛ نقطه‌ی شروع آموزش خوشنویسی

همه‌ی ما اولین بار نوشتن را با مداد تجربه کرده‌ایم؛ از اول ابتدایی که نوشتن را شروع کردیم، همواره دغدغه‌ی والدینمان زیبانویسی و داشتن خط خوب بود. اصولاً یادگیری خوشنویسی با مداد شروع می‌شود، زیرا اشتباه‌ها به‌راحتی اصلاح می‌شوند و هنرجو نگران اشکالات و خطاهای خود نیست؛ بعد از این‌که هنرجو به تسلط کافی رسید، خوشنویسی با خودکار را هم امتحان می‌کند. برای خوشنویسی با مداد از مداد‌های چوبی استفاده کنید، نه اتود؛ زیرا تعیین ضخامت نوک مداد‌های چوبی با خودمان است و نوشتن با این مدادها راحت‌تر است.

خودکار؛ ابزار روزمره برای خوش‌خطی

خوش‌نویسی با خودکار را همه دوست داریم؛ چه وقتی می‌خواهیم خودمان بنویسیم و چه وقتی قرار است خط دیگران را بخوانیم. نوشتن با خودکار چیزی است که روزانه با آن در ارتباطیم و درگیر آن هستیم، بنابراین داشتن خط خوش با خودکار اهمیت ویژه‌ای دارد. خط خوش پیام را زودتر می‌رساند و بر اثرگذاری آن می‌افزاید؛ خوش‌خطی حس خوشایندی به اطرافیان می‌دهد و حس غرورآمیزی هم به خودمان. خط تحریری، یعنی همان خوش‌نویسی با خودکار، یادگرفتنی است و همه‌اش ارثی نیست.

خوش‌نویسی با خودکار برای کیست؟

دانش‌آموز، دانشجو، سردفتر اسناد رسمی، طلبه، معلم، فعال وادیِ حقوق، حسابدار، پزشک، کارمند، مدیر، رئیس و... در کل برای هر کسی که دست به قلم می‌برد و بدون صفحه‌کلید هم می‌نویسد، خوش‌نویسی با خودکار مفید است؛ همچنین برای علاقه‌مندانی که خط را نمودار شخصیت می‌دانند. آموزش خوشنویسی با خودکار علاوه بر تمرین و ممارست، در قدم اول به یک استاد خوب احتیاج دارد تا اصول و قواعد خط تحریری را آموزش دهد و شما را در مسیر درست نوشتن قرار دهد. بعد از آن، هنرجویان می‌توانند با تمرین و تکرار به درجات عالی زیبانویسی دست پیدا کنند.

زیبانویسی شعر با خودکار در سبک‌های مختلف شعر به روش‌های مختلف صورت می‌گیرد؛ مثلاً خوشنویسی شعر نو با خوشنویسی شعر بهار با هم متفاوت‌اند. نکته‌ی قابل‌ملاحظه این است که در نوشتن متن‌ها به هیچ‌وجه عجله نکنید، زیرا عجله در نوشتن، آفت زیبانویسی است.

سه نکته در تمرین خوشنویسی سطر با خودکار

برای نوشتن سطری زیبا لازم است همه‌ی حروف و کلماتی که از اتصال حروف به‌هم ایجاد می‌شوند، زیبا و بر اساس اصول خوشنویسی نوشته شده باشند و موقعیت هرکدام از آن‌ها نسبت به خط زمینه حفظ شود؛ علاوه بر این، فاصله‌ی حروف و کلمات باید طوری باشد که سیاهی و سفیدی‌های ایجادشده با هم متناسب و هماهنگ باشد. علاوه بر نکات گفته‌شده، اصولی که در نوشتن یک سطر رعایت آن‌ها الزامی است به این صورت‌اند:

۱- کلمه‌ای که از بقیه کلمات زیباتر و چشم‌نوازتر است و به وسط سطر نزدیک‌تر است، به صورت کشیده نوشته شود. ۲- طول سطرهایی که زیر هم نوشته می‌شوند، با هم برابر باشد. ۳- حرف یا کلمه‌ی آخر سطر کمی بالاتر از خط زمینه و سایر حروف قرار بگیرد.

همیشه توجه داشته باشید که:

برای یادگیری خوشنویسی با خودکار، صبور باشید و اصلاً به فکر تندنویسی نباشید. اگر شیوه‌ی صحیح نوشتن را یاد بگیرید، دیگر نیازی به تمرین و تکرار دوباره ندارید؛ ولی اگر گاهی نیم‌نگاهی به سرمشق‌ها و دست‌نوشته‌های خود بیندازید، متوجه ایرادات قبلی خود می‌شوید و دیگر آن‌ها را تکرار نمی‌کنید.

برای خوشنویسی با خودکار، چه خودکاری مناسب‌تر است؟

خودکار بیک ۱.۶ میلی‌متری (خودکار بیک کریستال لارج اصل) برای خوشنویسی و نوشتن خط تحریری مناسب است. این خودکار به دلیل داشتن ساچمه‌ی بزرگ و سر با سایز بزرگ‌تر، در بین محصولات بیک به «بیک لارجر» شناخته می‌شود و برای کسانی که قصد یادگیری خط تحریری مقدماتی یا پیشرفته و رعایت ظرافت و ضخامت را دارند، به دلیل داشتن سر با اندازه‌ی ساچمه‌ی درشت و همچنین روان‌بودن و رنگ بسیار خوب، بهترین گزینه محسوب می‌شود. برای آشنایی دقیق‌تر با تنظیم ضخامت خط در نوشتن با خودکار، می‌توانید مطلب ضخامت‌نویسی با خودکار بیک را هم مطالعه کنید.

همچنین شما عزیزان می‌توانید در این باره مقاله خوشنویسی با خودکار را از کجا شروع کنیم هم مطالعه کنید. برای مشاهده‌ی نمونه‌ی عملی نوشتن با هرکدام از این ابزارها، می‌توانید ویدیوهای آموزشی صفحه آپارات خط و قلم را هم ببینید.

جمع‌بندی

به‌طور خلاصه، ابزار خوشنویسی از قلم نی و ماژیک خوشنویسی تا مداد چوبی و خودکار را شامل می‌شود و انتخاب مناسب‌ترین گزینه به نوع خطی که می‌خواهید تمرین کنید بستگی دارد؛ برای خوشنویسی سنتی، قلم و مرکب همچنان اصلی‌ترین ابزار است و برای تمرین روزمره‌ی خط تحریری، مداد در قدم اول و خودکار در ادامه‌ی مسیر بهترین گزینه‌ها هستند. اگر می‌خواهید مسیر یادگیری خوش‌نویسی با خودکار را قدم‌به‌قدم و با راهنمای مدرس طی کنید، دوره خوشنویسی با خودکار خط و قلم می‌تواند نقطه‌ی شروع خوبی باشد.

سوالات متداول

مهم‌ترین ابزار خوشنویسی چیست؟

مهم‌ترین ابزار خوشنویسی سنتی، قلم نی است؛ اما برای خوش‌نویسی روزمره، خودکار و برای شروع آموزش، مداد چوبی هم از ابزارهای رایج و کاربردی خوشنویسی محسوب می‌شوند.

برای شروع خوشنویسی بهتر است با مداد یا خودکار تمرین کنیم؟

بهتر است تمرین را با مداد چوبی شروع کنید، چون اشتباهات به‌راحتی پاک و اصلاح می‌شوند؛ بعد از کسب تسلط کافی می‌توانید خوش‌نویسی با خودکار را هم امتحان کنید.

کدام خودکار برای خط تحریری مناسب‌تر است؟

خودکار بیک ۱.۶ میلی‌متری (بیک کریستال لارج) به دلیل ساچمه‌ی بزرگ‌تر و روان‌نویسی بهتر، یکی از گزینه‌های مناسب برای تمرین خط تحریری با خودکار است.

آیا ماژیک خوشنویسی می‌تواند جای قلم و مرکب را بگیرد؟

ماژیک خوشنویسی با نوک ۳ میلی‌متری برای بسیاری از تمرین‌های روزمره می‌تواند جای قلم و مرکب را بگیرد، چون کثیف‌کاری کمتری دارد و استفاده از آن ساده‌تر است؛ اما برای خوشنویسی سنتی و حرفه‌ای، قلم و مرکب همچنان کاربرد دارد.